مرکز مطالعات و توسعه آموزش

تاریخچه مراکز مطالعات و توسعه آموزش در جهان و ایران

سابقه این حرکت و تفکر در جهان به سال 1955 در دانشگاه بوفالو آمریکا بر می گردد و اولین مرکز توسعه آموزش در دانشگاه " وسترن ریزرو " در سال 1958 تأسیس گردید. مرکز توسعه آموزش در دانشگاه ایلی نوی شیکاگو نیز در سال 1959 آغاز بکار نمود و در سال 1969 برنامه جهانی " آموزش اساتید " بنا به توصیه گروهی از مشاوران سازمان جهانی بهداشت توسط این مرکز طراحی و به اجرا در آمد.

ایران نیز همانند سایر کشورها از این طرح استقبال کرد. در ایران گامهای نخستین این مرکز به سال 1348 برمیگردد، یعنی زمانی که دانشگاه شیراز بصورت مستقل از وزارت آموزش عالی فعالیت خود را آغاز کرد. در این سال ( 1969 میلادی ) بنا به توصیه گروهی از مشاوران سازمان جهانی بهداشت، برنامه بین المللی آموزش مدرسین توسط این سازمان طراحی گردید. در بخشی از این برنامه تأسیس 8 مرکز جهانی با هدف تربیت مدرسین منطقه ای پیش بینی شده بود که در این مرحله دانشگاه شیراز به عنوان مرکز آموزش اساتید در منطقه مدیترانه شرقی انتخاب شد. در سال 1972 با حضور دکتر غلام حسین طباء یکی از متخصصین و صاحبنظران برجسته تعلیم و تربیت و مسئول اداره ناحیه مدیترانه شرقی فعالیت رسمی مرکز توسعه آموزش در دانشکده پزشکی دانشگاه شیراز آغاز گردید.

این بخش بنام RTTC به اختصار و بشرح (( Regional Teacher Training Center )) علاوه بر آموزش اساتید دانشگاه خود، در دانشگاههای منطقه مدیترانه شرقی نیز فعالیت می نمود و پس از شش سال فعالیت در سال 1978 به حالت تعطیل درآمد.

از بدو تاسیس، اهداف اصلی این مرکز بر تغییر نظام آموزشی از آموزش غیر فعال به خود آموزی و آموزش فعال، بنا نهاده شد و وظیفه عمده آن طراحی و بهبود روش های آموزش, برنامه ریزی و ارزشیابی گروه های وابسته پزشکی در کشور ایران و منطقه بود. همکاری نزدیک این مرکز با سازمان بهداشت جهانی تاثیر مهمی در گسترش آموزش صحیح در سطح دانشگاههای منطقه داشت.

بر اساس شواهد و اسناد موجود، در آن سالها عملکردهای تخصصی این مرکز که با هماهنگی سازمان بهداشت جهانی صورت می گرفته به قرار ذیل بوده است:

برنامه های آموزشی شامل تشکیل کارگاههای آموزشی و برقراری بورسهای فلوشیپ جهت اساتید داخلی و اساتید سایر دانشگاههای منطقه مدیترانه شرقی، بطوریکه در مدت سه سال قریب به 420 تن از اساتید رشته های پزشکی و پیراپزشکی از 30 مؤسسه مختلف واقع در 7 کشور منطقه مدیترانه شرقی، آمریکا و انگلستان در برنامه های مختلف آموزشی این مرکز شرکت کردند. یکی از نتایج برگزاری این برنامه های آموزشی، مورد توجه قرار گرفتن دانشگاه شیراز و فعالیتهای مختلف آن در بین تعداد زیادی از دانشگاهیان ممالک مجاور و همچنین سازمان بهداشت جهانی بود.

· پروژه کارگزاران بهداشتی روستاها

· تربیت نیروهای متخصص جهت ایجاد مرکز تولید رسانه های آموزشی

· انتشارات: شامل تهیه و چاپ مجله Learner و کتابهای آموزشی

· بازآموزی اساتید : در فاز اول جهت اساتید دانشگاه شیراز و سپس برای اساتید منطقه مدیترانه شرقی

· سایر فعالیت ها : شامل ترتیب دادن کنفرانسها سمینارها و تشکیل اولین کارگاه آموزشی منطقه ای در سال1351 (1972 میلادی) در شیراز که مشترکاً توسط اعضاء مرکز توسعه آموزش پزشکی دانشگاه ایلی نویز (Illinois) و دانشگاه شیراز برگزار گردید.

در سال 1352 بخش پزشکی اجتماعی با همکاری این مرکز و تحت نظر سازمان بهداشت جهانی پروژه آموزش کارگزاران بهداشتی روستاها را آغاز کرد و در سال 1353 کمیته ارزشیابی متشکل از روسای بخش آموزش پزشکی و بخشهای مختلف دانشکده پزشکی تشکیل گردید که تهیه، اجرا و بررسی امتحانات جامع بالینی (Comprehensive) دانشجویان پزشکی را بعهده گرفت. در همین رابطه ایجاد بورسهای آموزش پزشکی، ایجاد مرکز آزمون شناسی، ایجاد مرکز نگارسازی و .... از دیگر برنامه هایی بود که به اجراء در آمد.

همکاری این مرکز با سازمان بهداشت جهانی تا سال 1360 ادامه داشت ولی به علت پاره ای از مشکلات نظیر وقوع جنگ و مشکلات داخلی و نیز قطع روابط سیاسی با آمریکا منجر به عدم تصویب ادامه همکاری و فعالیت های مشترک علمی در این باره در شورای جهاد دانشگاهی شاخه پزشکی و بهداشت شد و ادامه این فعالیت موقتا متوقف گردید. پس از استقلال دانشگاههای علوم پزشکی از وزارت آموزش عالی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی به عنوان زیر مجموعه معاونت آموزشی دانشگاه های علوم پزشکی توسعه آموزش مطالعات و توسعه آموزش پزشکی شیراز به فعالیت خود ادامه داد و در سالهای 1374 – 1373 با اهتمام وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی بر راه اندازی، تقویت و توانمند سازی مراکز توسعه آموزش پزشکی، فعالیت های این مرکز تجدید حیات یافت.

در سال 1368 در ادامه فعالیت های بخش آموزش پزشکی دانشگاه شیراز، مرکز توسعه آموزش در معاونت آموزشی وزارت تأسیس و به امر آموزش اعضای هیأت علمی دانشگاههای علوم پزشکی کشور مبادرت ورزید .

از آنجایی که یکی از اهداف اصلی این مرکز ایجاد چنین مراکزی در دانشگاههای علوم پزشکی کشور بود، لذا با انجام فعالیتهای متعدد و تربیت هسته هایی از هر دانشگاه، زمینه را برای راه اندازی چنین مراکزی در دانشگاهها فراهم نمود به به تدریج مراکز توسعه در دانشگاههای علوم پزشکی اصفهان - شهید بهشتی - ایران - تهران - تبریز - مشهد - شیراز و یزد ایجاد گردیدند . مرکز توسعه آموزش وزارت در سال 1372 با مرکز مطالعات برنامه ریزی آموزشی ادغام شد و بسیاری از فعالیتهای اجرایی این مرکز به دانشگاهها محول گردید .

مرکز جدید تحت عنوان مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی از سال 1372 تا کنون عهده دار امور سیاستگذاری ، برنامه ریزی ، هماهنگی و نظارت بر فعالیتهای مراکز توسعه آموزش دانشگاهها بوده است.